Mijn huisarts schrijft me al jaren statines voor. Sinds januari betaal ik plots meer. Mijn apotheker zegt dat minister Vandenbroucke dat heeft beslist. Hoe komt dat?

(Jan B. uit Hasselt) 
 
Om de uitgaven in de gezondheidszorg onder controle te houden, heeft de overheid op 1 januari een aantal regels voor de terugbetaling van geneesmiddelen aangepast. Daarbij werden meerdere cholesterolverlagende middelen - vooral statines – verschoven van terugbetalingscategorie B naar C. Dat houdt in dat de ziekteverzekering minder terugbetaalt, waardoor patiënten meer remgeld betalen. 
 
De overheid motiveert die beslissing met cijfers: in België gebruikt ongeveer één op de vier 40-plussers statines, veel meer dan in andere landen. Bovendien blijkt dat meer dan de helft van de nieuwe gebruikers van statines hun behandeling onregelmatig inneemt of vroegtijdig stopzet. 
 

Op 1 januari werden meerdere statines verschoven van terugbetalingscategorie B naar C. Dat houdt in dat de overheid minder terugbetaalt, waardoor patiënten meer remgeld betalen.

Wanneer hebben statines echt zin? 

Volgens het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) worden statines in België opvallend vaak voorgeschreven als primaire preventie: bij mensen die nog géén hart- of vaatziekte hebben gehad. In die groep is de gezondheidswinst meestal beperkt, terwijl bijwerkingen mogelijk blijven. 
 
Heel anders is het bij secundaire preventie. Voor mensen die al een hartinfarct of beroerte hebben gehad, is het nut van statines wel duidelijk aangetoond. Voor hen blijven deze geneesmiddelen essentieel. 

Eerst levensstijl, dan medicatie 

Het KCE benadrukt dat bij mensen met een laag tot matig risico een gezonde levensstijl altijd de eerste stap moet zijn. Het aanpassen van je levensstijl kan evenveel – en soms zelfs meer – gezondheidswinst opleveren dan medicatie: 

• stoppen met roken 
• regelmatig bewegen
•  gezonde voeding
•  matig alcoholgebruik 

Pas wanneer dat onvoldoende blijkt, kan medicatie aangewezen zijn. 

Een hulpmiddel om een beslissing te nemen

Om onnodig gebruik van statines te vermijden, ontwikkelde het KCE www.statines.kce.be. Deze tool schat het risico op overlijden door een hartinfarct of beroerte in de komende tien jaar, met en zonder statines. Zo kunnen arts en patiënt samen een onderbouwde keuze maken.

Wat betekent dit financieel? 

De consumentenorganisatie Test-Aankoop berekende de financiële impact voor een vaak gebruikte statine (verpakking van 100 tabletten): 

• Gewone tegemoetkoming: de jaarlijkse kost stijgt van 23,62 naar 47,26 euro 
• Verhoogde tegemoetkoming: de jaarlijkse kost stijgt van 14,09 naar 37,23 euro 

Geneesmiddelen in categorie C tellen wel mee bij de berekening van de maximumfactuur.

Niet alle patiënten even hard getroffen 

Voor ernstige aandoeningen, zoals familiale hypercholesterolemie (een erfelijke vorm van sterk verhoogd cholesterol), blijft de terugbetaling in categorie A behouden.  Sinds begin dit jaar geldt wél een minimumremgeld voor geneesmiddelen die terugbetaald worden door de ziekteverzekering:

• 2 euro per verpakking voor gewone verzekerden;
• 1 euro voor wie recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming.

Stop nooit op eigen initiatief 

Door de hogere kost overwegen sommige mensen hun statines te stoppen. Dat kan echter schadelijk zijn, vooral bij patiënten met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. 
 
Twijfel je over het nut van je medicatie? Stop nooit op eigen initiatief. Praat altijd eerst met je arts of apotheker. 

Hoeveel worden geneesmiddelen terugbetaald?

Het bedrag dat je zelf moet betalen voor een geneesmiddel hangt af van de terugbetalingscategorie. Die categorie wordt bepaald door het therapeutisch belang en hoe noodzakelijk het geneesmiddel is. Meer uitleg over de verschillende terugbetalingscategorieën vind je op de website van het RIZIV via deze link.